Albanija, Srbija, Crna Gora, Bosna i Hercegovina, Sjeverna Makedonija i Kosovo nalaze se u različitim fazama pristupnog procesa. Iako se proširenje često predstavlja kao projekt evropskog jedinstva, danas ga sve više pokreću sigurnosni i privredni interesi.

Gotovo dvije decenije relativnog mira držala su pitanje proširenja u drugom planu, no početak rata u Ukrajini promijenio je geopolitičku sliku Evrope. Za Bruxelles je uključivanje Zapadnog Balkana postalo pitanje sigurnosti i stabilnosti na vlastitim granicama.

Regija vrijedna desetine milijardi evra

Osim sigurnosti, važnu ulogu igra i privreda. Evropska unija već je najveći trgovinski partner i investitor u regiji. Samo prošle godine ukupna robna razmjena između EU-a i zemalja Zapadnog Balkana premašila je 87 milijardi evra.

Riječ je o intenzivnoj trgovini mašinama, hemijskim proizvodima, metalima i drugim industrijskim robama, pri čemu EU ostvaruje značajan trgovinski suficit jer izvozi znatno više nego što uvozi.

Borba za uticaj sa Rusijom, Kinom i SAD-om

Bruxelles istovremeno nastoji spriječiti jačanje uticaja drugih globalnih sila u regiji. Rusija, Kina i Sjedinjene Američke Države aktivno se takmiče za politički i privredni uticaj na Zapadnom Balkanu, piše Euronews.

Najvidljiviji primjer je Srbija, koja i dalje odbija uskladiti svoju spoljnu politiku sa sankcijama EU-a protiv Rusije.

Evropski zvaničnici upozoravaju da bi ostavljanje političkog vakuuma na prostoru okruženom državama članicama EU-a omogućilo drugim silama dodatno jačanje prisutnosti u evropskom susjedstvu.

Strah od blokada unutar EU-a

S druge strane, pojedine članice strahuju da bi novo proširenje moglo dodatno usporiti donošenje odluka unutar Unije.

Zbog toga su Albanija i Srbija predložile model postupne integracije, prema kojem bi privremeno odustale od prava veta kako bi ubrzale pristupanje i smanjile bojazan postojećih članica od institucionalnih blokada.

Od idealizma do geopolitičkog interesa

Dok predsednik Evropskog vijeća António Costa obilazi zemlje regije, sve je jasnije da današnja politika proširenja nije vođena samo idejom evropskog zajedništva.

Za Bruxelles je riječ o strateškoj procjeni kojom želi osigurati stabilnost svojih granica, ograničiti uticaj Moskve i Pekinga te zadržati politički i privredni uticaj u regiji koja je potpuno okružena državama Evropske unije.

U evropskim institucijama sve češće prevladava stav da je uključivanje Zapadnog Balkana manje pitanje idealizma, a više pitanje geopolitičke nužnosti.