Ovo za "Glas Srpske" ističe ekspert Vojislav Vuletić, analizirajući stanje u kojem se našla ova strateška naftna kompanija, ali i sporadične signale koji su počeli da se pojavljuju na geopolitičkom horizontu. Prema njegovim riječima, za Srbiju bi bilo najbolje da ruska strana, s obzirom na sve okolnosti, pristane da izađe iz ovog aranžmana i svoj vlasnički dio proda kompaniji sa velikim prometom, koja bi istovremeno bila prihvatljiva i za američku i za rusku stranu.

Ruski mediji i dalje o svemu izvještavaju sa velikom rezervom, opisujući NIS kao simbol dugoročne saradnje Srbije i Rusije. Američke sankcije se tumače kao pritisak na Beograd, ali se provlači teza da u Kremlju razmatraju mogućnost prodaje udjela prijateljskom partneru, što bi omogućilo očuvanje ruskog uticaja u regionu.

Narednih 50 dana biće presudno za budućnost NIS-a. Vuletić smatra da je najrealniji ishod prodaja MOL-u uz mađarsko-srpski naftovod, kao dio paketa, uz diskretno odobrenje Moskve i neformalno "zeleno svjetlo" iz Vašingtona - uz uslov da ruski uticaj formalno nestane.

Da je MOL potencijalno najozbiljniji kandidat za kupovinu ruskih akcija u NIS-u, potvrđuju i dosadašnji mađarski planovi, prije svega u vezi sa izgradnjom zajedničkog naftovoda od Mađarske do Srbije, koji bi mogao biti operativan do kraja 2027. Da su u Budimpešti spremni i voljni da uđu u ovakvu poslovnu akviziciju, koja bi "spasila" Srbiju, može se naslutiti i iz poruka mađarskog premijera Viktora Orbana. On je prije sastanka sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom, koji je održan u petak, poručio da će u Kremlju razgovarati o tome da njegova zemlja, ali i Srbija, i dalje dobijaju rusku naftu i gas.

Mađarska je inače jedna od rijetkih država koja je uspjela da izdejstvuje u Vašingtonu izuzeće od američkih, OFAK-ovih sankcija na uvoz ruskih energenata, poput gasa i nafte. Sastanak Orbana sa Putinom, a u kombinaciji sa njegovim dobrim odnosima sa Vučićem i aktuelnim američkim predsjednikom Donaldom Trampom, prema ocjeni Vuletića, dodatno povećava šanse da MOL dobije odobrenje za preuzimanje ruskog udjela u NIS-u.

- Mislim da je to najbolja opcija da se završi ova cirkusijada koju je neko zakuvao iz američke administracije, a koja je za cilj imala da poruši mostove između Beograda i Moskve - poručio je Vuletić.

Naftna industrija Srbije inače se trenutno nalazi u jednoj od najtežih faza svoje moderne istorije poslovanja. NIS je privatizovan 2008. godine, kada je "Gaspromnjeft" preuzeo 51 odsto udjela za 400 miliona evra uz obavezu ulaganja od 500 miliona - dogovor koji je tada viđen kao strateško partnerstvo, ali je danas pod sankcionim pritiskom. Američke sankcije uvedene ruskim većinskim vlasnicima stvorile su situaciju bez presedana, u kojoj se Srbija našla između ekonomske nužnosti, geopolitičkih pritisaka i ograničenog prostora za manevrisanje.

Beograd je zatražio da do kraja ove godine bude pronađen novi vlasnik ruskog udjela, inače će država intervenisati. Naftna industrija Srbije trenutno je primorana da obustavi proizvodnju derivata u Pančevu zbog uvedenih američkih sankcija. Prekinut je uvoz nafte preko JANAF-a, a ističe i ugovor o isporuci ruskog gasa.

Ponuda od dvije milijarde

Tržišna kapitalizacija NIS-a na beogradskoj berzi trenutno je nešto manja od jedne milijarde evra. Međutim, stručnjaci smatraju da stvarna vrijednost ruskog udjela, koji omogućava kontrolu nad NIS-om, uključujući rafineriju u Pančevu, benzinske pumpe i čitav lanac snabdijevanja, iznosi najmanje dvije milijarde evra. Prema njihovom mišljenju, MOL bi mogao ponuditi i više.