Njihovo žitije vezuje se za period velikog progona hrišćana za vrijeme rimskog cara Dekija, koji je u Efesu organizovao veliko slavlje u čast paganskih božanstava, praćeno progonom i ubijanjem hrišćana.

Sedmorica mladića, sinovi uglednih efeskih starješina i vojnici, odbili su da učestvuju u žrtvoprinošenju idolima i povukli se na brdo Ohlon, gdje su utočište pronašli u pećini. Njihova imena bila su Maksimilijan, Jamvlih, Martinijan, Jovan, Dionisije, Ekzakustodijan i Antonin. Kada je car saznao gdje se nalaze, naredio je da se ulaz u pećinu zazida kako bi mladići unutra pronašli smrt. Prema hrišćanskom predanju, međutim, dogodilo se čudo – Bog ih je sačuvao tako što ih je uveo u dubok san.

U priči o Svetih sedam mučenika upravo se njihov neobični san smatra najvećim čudom. Mladići nisu umrli u zazidanoj pećini, već su, prema predanju, prespavali više od dva vijeka, ostajući mladi i zdravi kao onoga dana kada su ušli u pećinu. Za to vrijeme svijet se potpuno promijenio, a hrišćanstvo je postalo dominantna vjera u Rimskom carstvu.

Predanje kaže da su se probudili u vrijeme cara Teodosija II, kada se među hrišćanima vodila velika rasprava o vaskrsenju mrtvih. Sam car bio je zabrinut zbog sumnji koje su se širile među vjernicima i molio se Bogu da ljudima na neki način pokaže istinu o vaskrsenju.

Ubrzo je jedan stočar, čiji su pastiri koristili prostor oko pećine, počeo da uklanja kamenje sa zazidanog ulaza kako bi napravio tor za ovce. Tada su pronađeni mladići, koji su se probudili iz svog dugog sna, nepromijenjeni i uvjereni da je od njihovog skrivanja prošlo tek kratko vrijeme.

Vijest o njihovom pronalasku brzo se proširila, pa je i sam car Teodosije došao da ih vidi i razgovara sa njima. Sedmorica mladića tada su, prema predanju, govorila okupljenom narodu o vjeri, vječnom životu i vaskrsenju, postavši svojevrsno svjedočanstvo u raspravi koja je tada potresala hrišćanski svijet. Njihov boravak među ljudima trajao je svega nekoliko dana.

Poslije nedjelju dana ponovo su usnuli, ali ovoga puta, kako se vjeruje, da čekaju opšte vaskrsenje i drugi Hristov dolazak. Car je želio da njihova tijela položi u raskošne, zlatne kovčege, ali su mu se mladići javili u snu i zatražili da ostanu tamo gdje su počivali.

Motiv sedmorice

Zanimljivo je da priča o sedmorici mladića iz Efesa nije prisutna samo u hrišćanskom predanju. Slična priča postoji i u Kuranu, gdje se pominju kao “Ljudi iz pećine”, dok je motiv sedmorice koji se bude poslije vijekova u savremenoj kulturi često posmatran kao svojevrsna priča o putovanju kroz vrijeme.

Upravo taj neobični element učinio je njihovu priču zanimljivom i van religijskog konteksta, jer su se, prema predanju, probudili u svijetu koji više nisu prepoznavali i među ljudima potpuno drugačijim od onih koje su poznavali.

Kada je riječ o narodnim vjerovanjima, Svetih sedam mučenika iz Efesa danas se smatraju zaštitnicima mladića i muškaraca, a za njihov praznik vezuje se i vjerovanje da je ovo posebno pogodan dan za mirenje, praštanje i rješavanje nesuglasica. Prema narodnom predanju, kao što su sedmorica mladića svojim svjedočenjem pomogla da se među hrišćanima razriješi pitanje vaskrsenja, tako i ljudi na ovaj dan treba da pokušaju da ostave svađe i nesporazume iza sebe, piše Kurir.