Ovaj datum je poseban jer se u većem dijelu svijeta istog dana slavi i Dan zaljubljenih – Valentinovo, pa 14. februar spaja simboliku vina, prirode i ljubavi.

Sveti Trifun – svetac skromnog života i velike vjere

Prema predanju, Sveti Trifun rođen je u selu Kampsadi u Frigiji, od siromašnih roditelja. Kao dječak čuvao je guske, ali je ubrzo postao poznat po daru da iscjeljuje ljude i stoku i da izgoni zle duhove.

Najpoznatija priča govori da je izliječio kćerku rimskog cara Gordijana. Iako je za to bio bogato nagrađen, sve je podijelio siromašnima i nastavio skroman život.

Kada je na vlast došao car Dekije, započeli su progoni hrišćana. Trifun je uhapšen i mučen, ali je ostao čvrst u vjeri. Sveti Trifun je, prema predanju, sva mučenja podnio sa velikom radošću govoreći: "O, kad bih se mogao udostojiti, da ognjem i mukama skončam za ime Isusa Hrista Gospoda i Boga moga!"

Pogubljen je 250. godine, kada je imao samo 18 godina. Sahranjen je u rodnom mjestu, a njegove mošti su kasnije prenesene u Carigrad. Glava svetitelja donesena je u Kotor, gdje se i danas čuva u Crkvi Svetog Trifuna.

Praznik koji označava početak vinogradarske godine

Sveti Trifun je posebno poštovan među vinogradarima, jer se njegov praznik smatra početkom novog ciklusa u prirodi.

Prema riječima etnologa i muzejskog savjetnika Saše Srećkovića iz Etnografskog muzeja u Beogradu, ovaj dan simbolično označava buđenje loze i početak poljskih radova.

Najvažniji običaji na Trifundan

vinogradari odlaze u vinograde već ujutru

orezuje se bar jedan čokot loze

loza se zaliva vinom za dobar rod

izgovaraju se molitve za plodnu godinu

često se organizuju okupljanja vinogradara

Zbog ovih običaja, u pojedinim krajevima Sveti Trifun poznat je kao Orezač ili Zarezoj.

Različiti običaji

Iako je osnovna simbolika praznika ista, lokalna tradicija donosi različite običaje.

U šumadijskim selima Trifundan je bio zavjetni dan, jer se vjerovalo da svetac štiti selo od vremenskih nepogoda i štetočina. U negotinskom kraju postojao je običaj da trudnice simbolično orezuju lozu, vjerujući da će vinograd bolje roditi.

U pojedinim mjestima ovaj praznik se slavi i kao krsna slava. Domaćin, poznat kao „podrumar“, priprema slavski kolač i dočekuje goste, a ta čast se svake godine prenosi na drugog domaćina.

Šta se tradicionalno priprema za slavu

Na stolu se najčešće nalaze:

vinogradska pogača

žito

vino kao glavni simbol praznika

Ako dan nije postan:

vinogradski gulaš

piletina ili ćuretina u vinskom sosu
 
Ako je post:

riba pripremljena u vinu

druga posna jela

Vjerovanja o vremenu i rodu

Sveti Trifun u narodu se dovodi u vezu i sa vremenskom prognozom.

Postoje i stare izreke koje se i danas često pominju:

„Na Trišindan vedro – biće suše“

„Pašće kiša o Triši – biće rodno“

Vjeruje se da sunčan dan najavljuje sušnu godinu, dok kiša ili mraz znače dobar prinos voća i usjeva. Po narodnom kalendaru, ovim praznikom završava se zima i počinje period od četiri dana koji se nazivaju Trivunci.

Valentinovo – drugi praznik istog datuma

Dok pravoslavni vjernici slave Svetog Trifuna, u mnogim zemljama 14. februar je Dan zaljubljenih.

Praznik nosi ime po svešteniku Valentinu iz trećeg vijeka, koji je, prema legendi, tajno vjenčavao parove uprkos zabrani rimskog cara Klaudija Drugog. Zbog toga je uhapšen i pogubljen 269. godine, upravo na ovaj datum.