Iako ih često zamišljamo kao mrzovoljne samotnjake, oni su zapravo među društvenijim evropskim sisarima i život organizuju kroz stabilne porodične grupe poznate kao klanovi.

Zašto baš „klan“?

Izraz „klan“ nije izabran slučajno. Iako nije strogo naučna kategorija, u zoologiji se koristi kao opis za grupu životinja koje dijele teritoriju i povezane su rodbinskim vezama. Za razliku od vukova koji se udružuju u čopore radi lova, jazavci se okupljaju prvenstveno zbog zajedničkog korišćenja jazbine i teritorije.

Istraživanja s Oxforda: Otkrivanje tajni

Najveći dio onoga što danas znamo o jazavcima potiče iz čuvene WildCRU jedinice Univerziteta u Oxfordu. Naučnici su decenijama pratili njihove zajednice u šumi Wytham Woods, što predstavlja jedno od najdužih i najdetaljnijih istraživanja sisara na svijetu.

Ova istraživanja su pokazala:

Nasljeđivanje: Jazavci ne kopaju obične rupe; oni grade složene jazbine (setts) koje su pravi inženjerski podvizi. Neke od njih su u upotrebi i više od 100 godina. Mladi jazavci često ostaju u roditeljskoj grupi i koriste već postojeće podzemne sisteme.

Higijena i komunikacija: Naučnici su detaljno dokumentovali njihove „toalete“ (latrine) – male jame izvan jazbine koje služe za obilježavanje teritorije i komunikaciju putem mirisa.

Život u zajednici: zajedno, ali i odvojeno

Jazavci imaju zanimljiv način života koji kombinuje društvenost i samostalnost.

Zajedno u domu: Članovi klana (obično od 5 do 12 jedinki) dijele prostor za odmor, griju jedni druge tokom zime i međusobno se timare, čime jačaju društvene veze.

Sami u potrazi za hranom: Kada padne mrak, svaki jazavac uglavnom traži hranu samostalno. Pošto se hrane glistama, korijenjem i insektima, nema potrebe za grupnim lovom.

Hijerarhija i teritorija

Unutar klana obično postoji dominantni par koji ima najveći reproduktivni uspjeh. Cijela grupa učestvuje u odbrani teritorije, a granice obilježavaju mirisnim tragovima, stvarajući svojevrsnu „nevidljivu ogradu“ koju druge grupe uglavnom izbjegavaju.

Prilagodljivost: da li su svi jazavci isti?

Iako je život u grupi čest u bogatim šumskim područjima Evrope, jazavci su veoma prilagodljivi. Tamo gdje je hrane manje, mogu živjeti sami ili u manjim grupama. Drugim riječima, veličina i struktura zajednice zavise od dostupnih resursa i uslova u staništu.

Koje još životinje se udružuju u klanove

Osim jazavaca, u prirodi postoji još nekoliko vrsta koje se organizuju u klanove ili slične porodične grupe. Među najpoznatijima su hijene, kod kojih klanovi imaju složenu hijerarhiju i često ih predvodi dominantna ženka. Klanove formiraju i neke vrste primata, poput pavijana, gdje članovi blisko sarađuju u zaštiti i odgoju mladih. 

Iako se nazivi razlikuju u zavisnosti od vrste, zajedničko im je da život u takvim grupama povećava šanse za preživljavanje i zaštitu od predatora.