Kako je Sretenje postalo praznik i Srpske?
Republika Srpska i Republika Srbija, drugu godinu za redom, zajedno proslavljaju 15. februar - Sretenje, a to je datum koji se u istoriji vezuje za prvi srpski ustanak i početke državnosti.
Vlada Republike Srpske je krajem prošle godine dala saglasnost na novi Program obilježavanja značajnih istorijskih događaja i događaja vezanih za znamenite ličnosti iz oslobodilačkih ratova.
Tada je događaj koji se obilježavao pod nazivom „Prvi srpski ustanak - Dan boraca Republike Srpske i Sretenje - Dan državnosti Republike Srbije i Dan državnosti Republike Srpske“ preimenovan je u „Sretenje - Dan državnosti Republike Srbije i Dan državnosti Republike Srpske i Dan sjećanja na Prvi srpski ustanak i sve srpske borce oslobodilačkih ratova.
Svesrpski sabor
Sretenje je, kao Dan državnosti Srbije i Srpske, utvrđeno Deklaracijom o zaštiti nacionalnih i političkih prava i zajedničkoj budućnosti srpskog naroda usvojenoj na Svesrpskom saboru 8. juna 2024. u Beogradu.
Svesrpski sabor, naime, čine predstavnici Srba izabrani u organe vlasti, članovi akademija nauka i umetnosti, članovi Sabora Srpske pravoslavne crkve i drugi pozvani od strane organizatora Svesrpskog sabora.
U Deklaraciji, koja ima 49 zaključaka, jedan je posvećen upravo Sretenju.
- Svesrpski sabor pozdravlja odluku Republike Srbije i Republike Srpske da ujedinjeno obeležavaju 15. septembar kao Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave u sećanje na proboj Solunskog fronta u Prvom svetskom ratu. Svesrpski sabor smatra da je Sretenje 15. februar Dan državnosti Republike Srbije i Dan državnosti Republike Srpske koji treba ujedinjeno i zajednički proslavljati. Svesrpski sabor očekuje da Republika Srpska nastavi da obeležava 9. januar kao Dan nastanka Republike Srpske i krsnu slavu – piše u Deklaraciji.
Svesrpski sabor je, između ostalog, potvrdio da je himna „Bože pravde“ svesrpska himna, a da je dvoglavi orao Nemanjića nacionalni svesrpski grb.
Utvrđeno je da je naziv naroda jedan i da ga je nemoguće mijenjati, odbacujući razne „nametane prefikse koji su dodavani ispred imenice „Srbi“.
Odlučeno je da je potrebno redovno održavati Sabor, i to svake dve godine na kojem bi se razmatrala najvažnija nacionalna pitanja, uz opasku da se Srbija i Srpska ponašaju u skladu sa Dejtonskim sporazumom, a podržana je politika vojne neutralnosti.
- Svesrpski sabor izražava pijetet prema svim žrtvama stradalim tokom rata u BiH, kao i svim žrtvama postradalim u ratovima na prostoru bivše Jugoslavije – glasi jedan od zaključaka.
Lekcije iz istorije
Sretenje se slavi i kao Dan sjećanja na Prvi srpski ustanak, kada je narod krenuo u borbu za konačnu slobodu nakon viševjekovne turske okupacije.
Tog datuma je 1804. godine vožd Karađorđe digao narodni ustanak protiv osmanlija i počeo revoluciju za oslobođenje i ujedinjenje srpskog naroda.
Na isti datum 1835. usvojen je Ustav Kneževine Srbije, koji je poznatiji kao Sretenjski ustav.
Riječ je o jednom od najmodernijih pravnih akata tog doba koji je postavio temelj srpske državnosti, demokratije i slobode.
Sretenje se slavi kao Dan državnosti Srbije od 2002. godine.